Monday, August 9, 2021

तिमिरातुन तेजाकडे

 

*तिमिरातुनी तेजाकडे*

हाती लेखणी देऊन
अंध:कार अज्ञानाचा
प्रकाशाने उजळेल
*लावु दिपक ज्ञानाचा*

दारिद्र्याने, नैराश्याने
जीवनेच्छा संपवती
द्रव्य, धीर मिळताच
*जगी सुखाने नांदती*

व्यसनाच्या गर्तेमध्ये
जाती संगतीच्या पायी
नको दु:स्वास तयांचा
*सावरावी तरूणाई*

भ्रष्टाचारी तुडविती
नीतिमूल्य पायदळी
नसो सहभाग त्यांत
*जन जीवन उजळी*

कन्या, जननी उदरी
घुसमटे तिमिरात
*जन्म ज्योत पणतीची*
काळोखाच्या गाभाऱ्यात

तत्त्वज्ञान आचरण
*दीप धर्माचा जगती*
निज-स्वरूप-दर्शन
साधेलच आत्मोन्नती

सौ.भारती महाजन-रायबागकर
चेन्नई
9763204334

Friday, August 6, 2021

दरी सांधु या

 *दरी सांधु या*


कमी करा पुस्तकांचे

ओझे बाल पाठीवरी

नच सुचला पर्याय

तज्ज्ञ हात वर करी


कधी मिळे बोजा ऐसा

दिसे डोळ्यांमध्ये भाव 

ललाटीच्या रेषांमध्ये

काय लेख? कोणा ठाव


जगण्याच्या लढाईस

गोळा करी ज्ञानकण

त्याच युद्धाच्या कारणे

कचर्‍यात वेचे धन


परस्परभिन्न मार्ग

दोन रेषा समांतर

कशा व्हाव्यात एकत्र

कसे मिटावे अंतर


ईश्वराला नको दोष

न्याय अन्याय अटळ

ज्याचे त्याला भोगायाचे

भलेबुरे कर्मफळ


बदलुया मन:स्थिती

यत्न नकोत तोकडे

दोघांतील *दरी सांधु*

घालु मनाला साकडे


सौ. भारती महाजन-रायबागकर

चेन्नई

९७६३२०४३३४

Wednesday, August 4, 2021

मी आणि ती

 *मी आणि ती*


*पाॅंडिचेरी…*


काळा कातळी किनारा...सरत्या पौषाचा सुखद गारवा... *रात्रीचा समय सरूनी येत उषःकाल हा...* अशी पंच पंच उष:कालची मंगल प्रभात...समोर अथांग दर्या…त्याच्या निळसर लाटा हळुवारपणे किनार्‍यावर येऊन, त्यापेक्षाही अलवारपणे परत जाताहेत...मंद, शितल वारा अंगावर शिरशिरी उठवतोय…

कातळापासून समुद्र जरासा खाली...त्यामुळे कधी लाटांकडे, कधी समोर बघत आम्ही पूर्वाभिमुख होऊन बसलोय...नि:स्तब्ध…मी...आणि… *ती*…


हळूहळू क्षितीजापासुन एक सुवर्णरेघ लांब लांब होत त्या रत्नाकराच्या मध्यापर्यंत येते...क्षितीजावरची केशरी शिंपण बाजुला सारून वर वर डोकावत येतोय...सुवर्ण गोल...सागरजलाची निळाई फिकट होतेय...त्यावर सुवर्णतेज चढतंय... मनातल्या सगळ्या विचारांचं धुकं विरत जाऊन ते निरभ्र होतंय...वरच्या आकाशा सारखंच…


प...ण...तिच्या मनांत काय असेल बरं... चेहऱ्यावरचे मिश्किल भाव पाहुन वाटतंय...


*दरिया किनारे एक बंगलो दे?*


*ती*...*समोरच्या* *तेजोमय उगवतीशी नातं सांगणारी…*


"चल उठुया?" *ती* हलकेच आधाराचा हात देऊन मला उठवते.


पुन्हा तेच कातळ...त्याच महासागरावरील, त्याच लाटांवर, तशीच सुवर्णआभा पसरलेली...निळ्या आकाशांत निसर्गाची तशीच रंगीबेरंगी चित्रकारी...पण आता त्यात मावळतीच्या धुसर सावल्यांचे सावळे रंग मिसळताहेत...आणि त्याच कातळावर बसलेल्या आम्ही दोघी...मी... आणि...*ती*...तशाच नि:स्तब्ध...स्वत:तच हरवलेल्या... आणि या संध्याछाया नातं सांगताहेत *माझ्याशी…*


*संधीकाली या अशा, रंगल्या दिशा दिशा*


सकाळच्या उत्साही लाटा आता धीरगंभीर वाटताहेत...त्यावर जणू कांही काळी शाई सांडलेली आहे...पण या जलधीची

मोहिनी मात्र तश्शीच...सकाळ इतकीच…


"चल उठुया?" जपुन... *तिचा*  आधाराचा हात आणखीनच घट्ट…


आज सुट्टीचा दिवस...पर्यटकांची अलोट गर्दी...आणि कळत नकळत...जाणवेल न जाणवेलसा...माझ्या नजरेचा पहारा...छे, छे, सुरक्षा कवच...तिच्याभोवती...


असे तब्बल एक नाही...दोन नाही...तीन वेळा उषेशी आणि  संध्येशी मनमुक्त भेटी…मी आणि *ती*…

दोघीही तृप्त...


आज त्याचा निरोप घ्यायचाय…


*जीवनात ही घडी अशीच राहू दे*


 असं वाटत असलं तरी…*


कारण... त्या तृप्ततेतही थोडंसं असमाधान टोचतंय...अखेर मानवी मनंच ते...कितीही दिलं तरी समाधान मुळी नाहीच...वाळुत किल्ला बांधायची हौस कुठे पूर्ण झालीय अजुन...? शिवाय मुक्कामाच्या ठिकाणाहुनही अविरत दिसत असलं तरी हे तर फक्त दूरदर्शनच होतं त्या पयोनिधीचं...किमान पावलांना तरी त्याचा उबदार स्पर्श व्हावा याची आस होतीच मनीं…


पण महर्षी अरविंदांसारख्या महान  व्यक्तीच्या पावन सानिध्याने पुनीत झालेल्या ह्या जलसिंधुला मात्र आप ल्यासारख्यांचे मलिन पाय त्याच्या पवित्र जलात भिजवावे असं वाटत नसेल...म्हणुन तर त्याने किनाऱ्यापासुन जरासं अंतर राखलं असावं…?


 म...ग?


*चलो महाबलीपुरम…*


उतरत चाललेल्या संध्याकाळच्या गडद छाया...पाॅंडिचेरीला दुरूनच पाहीलेल्या सागराचा आत्ता निदान पायाला तरी स्पर्श व्हावा म्हणुन आसुसलेल्या आम्ही...घेतली धाव त्याच्याकडे...पण...हाय...

निरव शब्दाने सुद्धा ती गुढ, गंभीर शांतता भंग पावेल असा माहोल...तरीही आमची मऊसुत वाळुत बैठक... पुन्हा एकदा दूरदर्शन...मी...आणि...*ती*…


अमावस्येची रात्र...वर आकाशगंगा नक्षत्रांचा चांदणचुरा  ऊधळुन दिमाखात आपली काळी चंद्रकळा मिरवतेय...आणि खाली आम्ही भारलेल्या...मंत्रमुग्ध...किती दिवसांनी बघितलं होतं बरं असं विशुध्द चांदणं...शांततेच्या ह्या मैफिलीत लाटांच्या आरोह-अवरोहांची सुरेल गाज..‌.अविस्मरणीय अनुभूती…वर्णन करायला शब्दसंपदा तोकडी पडतेय...


"चल, उठू या?" पुन्हा तोच आधाराचा हात...


प्रसन्न सकाळ...उतरता सागर किनारा... भरतीच्या लाटांच्या ओढीचे अनामिक भय...त्यामुळे पाऊलस्नानाचा जेमतेम उपचार...आणि मग…आतापर्यंतच्या गांभीर्याचं वलय बाजूला सारून अखंड बडबड करत, हसत-खेळत, वय विसरून वाळूत घर बांधणाऱ्या आम्ही दोघी...शंख शिंपल्यांची सजावट, आणि वाळूत कोरलेली आमची नांवं... 


आली...आली...एक मोठ्ठी लाट...आणि बघता बघता आमचं वाळूचं घर भुईसपाट...माझं हळहळणं...


"समुद्र काय सांगतो आपल्याला?"

*ती*…


"माझ्यासारखं विशाल ह्रदय ठेव…" हळहळ मनाच्या एकदम कोपऱ्यात ढकलून माझं धीर गंभीर वयाला साजेसं पोक्त उत्तर…


"आणि कुठल्याही संकटाला हसत हसत तोंड द्यावं…" *तिची वयाला साजेशी? पुस्ती*... 


"चला, निघायचं?"


अरेच्चा! *ती* म्हणजे कोण विचारतांय…?


*समान-शीले-व्यसनेषु सख्यम्...*


*कल्पनेच्या कुंचल्याने स्वप्नात रंग भरण्यासाठी…*


सागराच्या ओढीने आलेलो आम्ही दोघी...


*ती* म्हणजे…पुष्पकोशाचे अवगुंठन हलकेच बाजुला सारून, वार्‍याच्या झुळकीने इकडेतिकडे झुलत, उमलती मुग्ध कलिका...

*माझी दुधावरची साय!*


सौ.भारती महाजन-रायबागकर

 चेन्नई

९७६३२०४३३४.

Friday, July 30, 2021

नामी युक्ती

 नामी युक्ती


आज्जी कां गं रुसलीस?

डोळ्यांत कां गं पाणी?

अंगणी झोक्यावर एकटीच

बसलीस बापुडवाणी


आईचं नि तुझं आज 

भांडण झालं काय?

मला नाही सांगणार?

मी तुझ्या दुधावरची साय


आईचं बोलणं कधीच फार

मनांवर नको घेऊ 

आत्तां हाक मारेल तुला

'चला लवकर, जेऊन घेऊ'


ऑफिस आणि घर, 

वैतागुन जाते फार

मनांत मात्र जाणीव असते,

तुझा कित्ती आधार


गोष्ट सांगतेस परीची?

कीं खेळायचा खेळ

बोल ना कांहीतरी आतां, 

होउ दे तुझा माझा मेळ


आई शेजारच्या काकुला,

मघाशी सांगत होती बाई

सासुबाई सांगण्यापुरत्या,

आहेत माझी दुसरी आई


आजी म्हणे"थांब" तिच्या

आवडीची भाजी करते मी

रुसवा घालवण्यासाठी 

कशी केली युक्ती नामी



सौ.भारती महाजन-रायबागकर

चेन्नई

९७६३२०४३३४


Thursday, July 29, 2021

पुन्हा तुझाच पुकारा

 *पुन्हा तुझाच पुकारा*


तप्त होऊनी अवनीचा

उष्ण, श्वास-नि:श्वास

गंध ओल्या मातीचा

मन भरून घेता खास


धसमुसळ्या जलदांनी

अत्तर कुप्या लवंडल्या

भांडणांचा लाभ आम्हां

मनकुंभ भरुनी गेल्या


साठवण? नसे युक्ती

निरंतर अनुभूती घेण्यास

धरा तावून-सुलाखून

तेव्हांच मिळे हमखास


असे अद्भुत रसायन

कस्तुरी सुवास अहा!

हस्तलाघव निसर्गाचे

*एकस्व* घेतले पहा


आलबेल असता, कवतिक

संगम महाप्रलयात

खारं पाणी डोळ्यांतलं

मिसळलं निष्ठुर गोड्यात 


आतां गंध नकोसा ओला

स्पर्शही उठवी शहारा

पण रखरखत्या वाळवंटी

*पुन्हा तुझाच पुकारा!*


सौ. भारती महाजन रायबागकर

 चेन्नई

९७६३२०४३३४

Wednesday, July 28, 2021

ज्ञानाई

 ज्ञानाई


शाळा आमची फारच भारी

व्ही.जे. हायस्कुल तिचं नांव

दुमजली, दगडी, देखणी इमारत

शंभरावर वय, तालुका नांदगाव


नदीकाठी, मोठ्ठे, मोकळे मैदान

विज्ञानासाठी सुसज्ज प्रयोगशाळा

खो-खो, लंगडी, हुतुतू, पळापळी

हवं तेवढं, हवं ते, भरपुर खेळा


शाळेमध्ये मिळाल्या कितीक

जिवलग मित्र मैत्रिणी

कलागुणांना वाव मिळतसे

वार्षिक स्नेहसंमेलनांनी 


थोर थोर गुरूजन आमचे 

ज्ञानदानाची तळमळ

आयुष्य-रणांगणी सोडिले

शहाणे करून सकळ


अशी आमची आवडती शाळा 

विद्यार्थ्यांसाठी *ज्ञानाई*

स्मरणरंजन-अंजुली वाहते

कृतज्ञतेने तिच्यापायी


सौ.भारती महाजन-रायबागकर

चेन्नई, 

9763204334

Tuesday, July 27, 2021

नवोढा ते माता

 - *नवोढा ते माता*


आज जणू धरित्रीचा

विवाह सोहळा

रंगीबेरंगी फुलांच्या

घाली पुष्पमाळा


हिरवा शालू नेसली

निर्झरांचे चाळ 

आरस्पानी जलबिंदु

मौक्तिकांची माळ


पाखरांची किलबिल

मयूर नर्तन

निसर्गाच्या वऱ्हाड्यांचे 

प्रसन्न वर्तन


मीलन होईल जेव्हां

भूमी पर्जन्याचे

मनमोर आनंदाने

थुई थुई नाचे


फुलारुन आली धरा

रोमांचित झाली

आला साजण भेटाया

नवा साज ल्याली


रत्नगर्भेचा शृंगार

सोज्वळ, सात्विक

फलश्रुती, तरारेल

बीजं-बाळं-पीक


नवोढा वसुंधरेला

मातेचा सन्मान 

पृथ्वीमाय प्रसवेल

भरघोस धान


सौ.भारती महाजन-रायबागकर

चेन्नई

Monday, July 26, 2021

कारगिल विजय दिन

 *कारगिल विजयदिन*


     ‌    *पोवाडा*


उणे साठ डिग्री तापमान

हाडं गोठवणाऱ्या, बोचऱ्या थंडीचे

नगाधिराज हिमालयाच्या

बर्फाच्छादित पर्वतराजींचे


पर्वतराजींचे हो...जी...जी...जी...रं जी


आले बेसकॅम्पला आपले सैनिक

करारातील नियम पाळण्याला

जरा उसंत मिळेल, वाटले

परि शत्रुने घातला घाला


घातला घाला हो...जी...जी...जी...रं जी


जाणुनिया इरादा गनिमाचा

जांबाज जवान मुळी ना डगमगले

ऊरी राष्ट्रप्रेम जाज्वल्य

लढण्यास सिद्ध जहाले


सिद्ध जाहले हो...जी...जी...जी...रं जी


गर्जा *भारत माता की जय*

बोला *हर हर महादेव*

तुटून पडले, त्वेषाने वैऱ्यावर

एकेकाला चढला होता चेव


चढला होता चेव हो...जी...जी..जी..रं जी


सत्त्याहात्तर दिवस धुमश्चक्री

युद्ध झाले अतिशय घमासान

विसरुनी मुलं, माणसं, घरदारं

लढतांना कसे हरपले भान


हरपले भान हो...जी...जी...जी...रं जी


सव्वीस जुलै एकोणवीसशे नव्याण्णव

*कारगिल विजय दिन*  मान

तिरंग्यात लपेटून, कित्येक

हिंदुस्तानाची राखली शान


राखली शान हो...जी...जी...जी...रं जी


सौ. भारती महाजन-रायबागकर

चेन्नई

२६-७-२१.

Saturday, July 24, 2021

कवडसा...शोधु कुठे

 विषय- *कवडसा*


शीर्षक- *कुठे शोधावा?*


त्या घनदाट जंगलातील मोठमोठी झाडं...


'तूं ऊंच जातोस कीं मी',असं आव्हान देत...


उंच उंच झेपावत आहेत जीवनदात्याच्या दिशेने...


तोही आपल्या उबदार हातांंनी

मायेनं कुरवाळतोय त्यांना...


'या... आणखी जवळ या...'


झाडंच ती...लहान मुलांसारखी भांडत...


आपापल्या फांद्यांनी एकमेकांना ढकलत, ऊंचच ऊंच वाढताहेत...


त्यांच्या मुळाजवळची इवलीशी

झुडूपं...


तीं मात्र वाट पाहताहेत...


कधी आपल्याही वाट्याला येईल एखादा *कवडसा...*


पण खंत...? अजिबात नाही...


मोठ्या झाडांच्या ऊबदार छायेत 

वाढताहेत ती समाधानानं...

 

आणि त्या जंगलाशेजारचं हे आणखी एक जंगल...


झाडांचं...? छे! महानगरांतील एकमेकींशी स्पर्धा करणाऱ्या इमारतींचं


ऊंच...आणखी उंच... इमारतीमधील अंतर कमी...आणखी कमी...


मोकळी मैदानं...? कशाला...? वेळ कुणाला आहे खेळायला...


 *डी* जीवनसत्वाची कमी...?  सूर्यप्रकाशातुनच हमी... 


पण...कुठं बरं मिळेल तो...?


आपणच तर पक्का बंदोबस्त केलाय...


सूर्यकिरणांना जमिनीपर्यंत पोहोचू न देण्याचा...


आणि आता शोधत फिरतोय एखादा तरी *कवडसा*!


सौ.भारती महाजन-रायबागकर

चेन्नई

9763204334

Thursday, July 22, 2021

शरण जाऊ या

 शरण जाऊ या*


अनन्यभावे, विनम्रतेने *शरण जाऊ या* नतमस्तक होऊनी गुरु चरण वंदु या


सान थोर भेद नसो, गुरु मानण्यास

होई जरी निर्माल्य, पुष्प दे सुवास

इवल्याश्या मुंगीची शिकवण आचरूया...

नतमस्तक होऊनी गुरुचरण वंदु या


चुका टाळूनीया घेऊ धडा भविष्यांत

आपलेच हित असे  संयम राखण्यात... 

निसर्गापासुनी कांही बोध घेऊया

नतमस्तक होऊनी गुरुचरण वंदु या


मात-पित्यांचे संस्कार पथप्रदर्शक

शिक्षकांचे मार्गदर्शन जीवन रक्षक

मर्म जाणुनी आत्मसात करूया... 

नतमस्तक होऊनी गुरुचरण वंदु या


वाट दाखविती जे पारलौकिकाची

अध्यात्म शिकवुनी धर्माचरणाची

सत्पदी नेतील ते सन्मार्गी जावु या... 

नतमस्तक होऊनी गुरुचरण वंदुया


सौ. भारती महाजन-रायबागकर

चेन्नई

२३-७-२१.

Monday, July 19, 2021

बोला मुखाने पांडुरंग

 *बोला मुखाने पांडुरंग*


विठ्ठल नामांत, वारकरी दंग

बोला मुखाने, पांडुरंग  


भक्त हृदयी, विठु करी वास

नको कसले, नवस-सायास

रूप साजिरे, सावळेची अंग

बोला मुखाने, पांडुरंग  


वेध लागती, तुझ्या दर्शनाचे

नाद घुमती, टाळचिपळ्यांचे

नाही साक्षात, मन तुझ्या संग

बोला मुखाने, पांडुरंग  हो. हो.हो.हो.


थोर संतांचे, राखलेस सत्व

तुझ्या कृपेने, प्राप्त हो महत्व

भल्याभल्यांचा, केला मुखभंग

बोला मुखाने, पांडुरंग


भक्ती भावात, सामर्थ्य महान

अंतरंगी तू, शोधी समाधान

येऊ वारीत, बांधलाय चंग

बोला मुखाने, पांडुरंग 


सौ. भारती महाजन- रायबागकर

चेन्नई

९७६३२०४३३४

Saturday, July 17, 2021

मन हीच पंढरी

 मन हीच पंढरी


 *विठ्ठल नामांत | झाले मी दंग*

*हरी पांडुरंग मुखे | हरी पांडुरंग*


"ए...शुक्...शुक्..."


"कोण आहे ती शुक् शुक् करणारी..." कमळा असेल शेजारची...आली असेल सुनेचं गाऱ्हाणं करायला रोजच्या सारखी...दिसत नाही कां मी विठ्ठलाचं भजन करते आहे ते..."


*सुंदर ते ध्यान | उभे विटेवरी*

*कर कटेवरी | ठेवोनिया*


"अगं...इकडे...इकडे..."


"अगं! काय उद्योग धंदा आहे कीं नाही कमळे तुला...

मी एवढी विठ्ठलाच्या नामात गुंग झालेली आहे आणि...तू..."


*देव माझा विठू सावळा*

*माळ त्याची माझिया गळा*


"हे बघ, मी कमळा नाही*


"मग...?"


"मी म्हणजे... *तू...तूच*


"हे बघ, तुझं असलं कोड्यातलं बोलणं मला काही कळत नाही. मी आतां वारीला निघालेय..." 


*मी तर निघाले पंढरीला* 

*तुम्ही येता कां बोला?*


"हा काय प्रश्न झाला? मी म्हटलं ना मी म्हणजे तू... मग...*तू तिथं मी...*


"अस्सं होय? चल मग माझ्यासोबत पंढरीला"


"कुठे आहे पंढरी ? काय असतं तिथं?"


"कुठं म्हणजे? पंढरपुरात...आषाढी एकादशीला मोठ्ठी यात्रा भरते तिथं...


*विठु माझा लेकुरवाळा*

*संगे गोपाळांचा मेळा*


असं दृश्य असतं बरं"


"असं होय...?"


"तर...महाराष्ट्रातील कितीतरी संतांच्या पालख्या घेऊन वारकरी पांढरे कपडे घालुन भजन- किर्तन करत, नाचत-गात  पायी पायी पंढरपुरला जातात. काय तो थाट! किती तो उत्सव! डोळ्यांचं पारणं फिटतं अगदी...


“पुरे...पुरे...पुरे...ते सर्व वर्णन मला अगदी तोंडपाठ आहे.अनेकजणांकडुन ऐकलं आहे मी कितीदा तरी... पण मला एक सांग...कोण कोण येतं गं वारीला..."


“कोण कोण म्हणजे...? ज्यांना ज्यांना इच्छा आहे पायी चालणं होतं ते सग्गळे...लहान-थोर, गरीब-श्रीमंत, स्त्रिया- पुरुष...”


“अगं बाई...मग प्रत्येकाची जेवणा खाण्याची, राहण्याची व्यवस्था त्यांच्या त्यांच्या दर्जाप्रमाणे वेगळी असेल, नाही? कोणाला फाईव्ह स्टार, कोणाला...”


“छे, छे...भलतंच...वारी म्हणजे समानता...”


*उच्च-नीच सारे | नाही भेद भाव*


"अगं! माझा विठोबा सर्वसामान्यांचा देव आहे बरं...त्याच्या शिष्यांमध्ये सर्व जाती-जमातीचे लोक होते, हो कीं नाही...एका नामावाचुन त्याला दुसरं कां...ही लागत नाही... सच्च्या भक्तांसाठी तो नेहमीच धावुन गेलाय..."


"किती छान! पण काय गं? ही वारीची शिकवण तुम्ही जन्मभर पाळतच असाल?"


"म्हणजे? म्हणायचंय तरी काय तुला?"


"हेच... वारीची शिकवण तुम्ही नेहमीसाठी मनापासुन आचरणात आणता कां? तुमच्या कृतीतून भेदभाव नष्ट झाला कां?

विठ्ठलाचे नांव फक्त वारीपुरतं कीं सदासर्वदा तुमच्या मुखांत असतं? नाहीतर...


*वारीपुरती ओवी आणि जन्मभर शिवी*


"ते कसं शक्य आहे? अगं, प्रपंच म्हटला म्हणजे थोडं भलंबुरं व्हायचंच..."


" पण प्रयत्न तर करता येतो नं! आपलं आचरण जर नेहमीसाठी अंतर्बाह्य एकसारखं असलं तर आपलं मनच पंढरी समजून

 आपल्या मनाची वारी करता येते. आपल्या मुलामाणसांत, दीनदुबळ्यांत, पशुपक्ष्यांत आपल्याला विठ्ठल भेटत असतो.

सावता माळी यांनी म्हटलं आहे ना...


 *कांदा मुळा भाजी | अवघी विठाई माझी*


"वारी हे आपल्या आयुष्याचं प्रतीक आहे.

आषाढी-कार्तिकीला पंढरीला जरूर जावं. पण ती पंढरी नेहमीसाठीच आपल्या मनाच्या ठायी वसु द्यावी.


*मन माझे असे | पंढरी, विठाई*

*जरी तुझ्या ठायी | पांडुरंगा*


बोला... 


*विठ्ठल...विठ्ठल...जय हरी...विठ्ठल*

*विठ्ठल...विठ्ठल...जय हरी...विठ्ठल*


सौ. भारती महाजन-रायबागकर 

चेन्नई

9763204334.

Friday, July 16, 2021

संसाराचा सारीपाट

 -बाराखडी काव्यलेखन

शब्द-   *स*


शीर्षक-. *संसाराचा सारीपाट*


समानतेच्या समविचारी

सुह्रुदांचे साहचर्य सोडुन

सहजतेने सुलभतेने

साधण्यास समर्पण संपूर्ण


साजशृंगाराने सजुनी

संगतीने सखयाच्या

सुलग्नाच्या सूत्रबंधने

सौभाग्यकांक्षिणीच्या


सुवासिनीच्या सत्कर्मांनी

सुमंगल सदासर्वदा

समृद्धी, सुयश सुनिश्चित

सौख्य, संपत्ती, संपदा


संसाराच्या सारीपाटावर

सोंगट्या सुखदुःखाच्या

सज्ज संकटी सावरण्या

सदैव सासरघरच्या


सानंदे स्वीकारूनीया

सृजनाच्या सोहळ्याला

सुपुत्राच्या, सुकन्येच्या

सहर्षे स्वागताला


स्निग्ध, स्नेहार्द्र, सुलोचनांनी

सुसंस्कारे संगोपले

सक्षम, समर्थ,सद्वर्तनी

सद्विचारी साकारले


सत्व, स्वत्व, सुनीतीने साध्य

संधिकाल सहजीवनाचा

सुज्ञपणाने सहनशीलता

संपन्न, सोनेरी संवेदनांचा


स्मरण,स्वलेखन, सुस्पष्ट

सदोदित साहित्याचे

संधीला सोने समजुनी

सार्थक स्त्री-जन्माचे


सौ.भारती महाजन-रायबागकर

चेन्नई

९७६३२०४३३४.

Wednesday, July 14, 2021

संभ्रम

 

शीर्षक- *संभ्रम*

हिरव्या पानांच्या छायेत
भिजण्याचा आनंद जरी
हवीच छत्री तरी हक्काची
शोभती मौक्तीक सरी

कर्ण संपुष्टांस तोषवी
गिटारीचे मंद स्वर
मोदभरे, निखळ, निर्मळ
हास्य फुलवी मुखावर

धराशायी जाहला वृक्ष
बसण्यास्तव आसन परी
हिरव्या रानीं मुग्ध बालकें
विसरुनी दुनिया सारी

*सुर निरागस हो* सांगते
जणूं बालपण निष्पाप
नात्याला या नांव कशाला
जुळेल जे आपोआप

सकल नात्यांची अवीट गोडी
पण मनीं असाही *संभ्रम*
पाठोपाठच्या बंधुभगिनीचे
असतील सुरेख विभ्रम?

सौ.भारती महाजन-रायबागकर
चेन्नई
९७६३२०४३३४

Monday, July 12, 2021

प्रश्न रेशमी, उत्तर मखमली

 विषय-  *प्रश्न रेशमी... उत्तर मखमली*


 सात-आठ महिने झाले होते तो तिचा निरोप घेऊन जाण्याला...अगदी तृप्त मनाने...समाधानाने...तिने त्याला निरोप दिला होता...द्यायलाच हवा होता...नाही तर... *अति तेथे माती...* ही म्हण तिच्या चांगलीच परिचयाची होती...खूपदा तिने त्याचा अनुभवही घेतला होता... तिच्याइतका दारुण अनुभव आणखी कोणाच्या वाट्याला येणार म्हणा...


आणि आतां मात्र ती त्याची उत्कटतेने वाट पाहत होती...अगदी वेध लागले होते तिला त्याचे...त्याच्यासाठी तिने सगळी... अगदी सगळी तयारी करून ठेवली होती...थोडा त्रास झाला होता तिला...बरंच सहन करावं लागलं होतं... पण तिला त्याची तमा नव्हती... अखेर ती...*ती* होती...आणि ती तर असतेच सहनशील...खंबीर... आणि...


*आखिर कुछ पाने के लिए...*


पण कधीकधी तो नुसताच संकेत देत होता... आपल्या आगमनाचा...ती गडबडीनं आपलं विस्कटलेलं...जरासं विकल झालेलं रूप सावरत होती...


*वाट पाहुन नयन सख्या शिणले रे*


कधी कधी तो निरोप पाठवायचा...मी येतोय...आलोच बरं मी...आणि...पुन्हां हुलकावणी...ती पुन्हां कोमेजायची...नाराज व्हायची...


'कां रे असा छळतोस मला...ये ना लवकर... किती वाट पाहायला लावतोस...तुझ्याशिवाय मला दुसरं आहे तरी कोण...?' 


आणि मग तो तिच्या कानांत कुजबुजायचा...


' येऊ...? खरंच येऊ...? त्याचा मऊ मुलायम रेशमी  प्रश्न तिच्या मनांला स्पर्शुन गुदगुल्या करायचा...ती असोशीनं उत्तरायची...


'ये, लवकर ये...असा अंत नको पाहुस आतां...ह्या दीर्घ विरहानंतरची प्रतीक्षा  संपु दे एकदाची...'


अखेर तोही म्हणायचा...'चला, बस्स् झाला आता हा लपंडावाचा खेळ... नाहीतर बाईसाहेबांना गुस्सा यायचा...'


* गुस्सा इतना हसीन है तो...* 


'छे, छे...हा गुस्सा हसीन बिसीन कांही  नाही बरं...रागाने अगदी तप्त होऊन गेलेल्या असतात'


आणि...तो येतो...तिच्याकडे झेपावतो... झंझावाताप्रमाणे...तीही अनावर आवेगाने त्याला बिलगते...जिवाशिवाचं मंगल मिलनच जणूं...ती तृप्तीचे हुंकार देते...समाधानाचे निश्वास सोडते... पुन्हां...पुन्हां... 


आतां दोघांच्याही मिलनाचं सार्थक झालेलं असतं...तिचाही पहिलावहिला आवेग ओसरलेला असतो...त्यालाही जायचं असतं...कांही दिवसांसाठी...तो तिला हलकेच विचारतो...जाऊ मी...? ती म्हणते..


'अहं...येऊ म्हणावं...' तो एकवार तिला थोपटुन निघुन जातो...


आता तिच्या मनाला दुसरंच व्यवधान लागलेलं असतं...त्याची निशाणी तिच्या कुशीत वाढत असते...त्याला नीट जपायचं असतं...अर्थात् अधून मधून  त्याचीही सोबत हवीच असते...तोही ते कर्तव्य तत्परतेनं पार पाडतो...


आणि पुरेशा अवधीनंतर त्या दोघांचंही  इप्सित साध्य झालेलं असतं...आतां तिची भूमिकाही बदललेली असते...एक तृप्तीची साय तिच्या तनामनावर पसरलेली असते...


आणि पुन्हां एकदा तोच रेशमी प्रश्न...'मी येऊ...?' पण आतां मात्र...आतुर आगमनाचा...?अं..हं... हळव्या, कातर स्वरातील निरोपाचा...प्रदीर्घ कालावधीसाठी...


तिलाही त्याची अपरिहार्यता माहित आहे..‌.त्यामुळे आतां ती त्याला अडवत नाही... आपल्या कुशीतील लेकरांच्या *हिरव्या, पोपटी, मखमली जावळावरून* आपला ममतामयी हात फिरवत त्याला  उत्तर देते...स्निग्ध, शांत नजरेनंच...


सौ. भारती महाजन-रायबागकर

चेन्नई

भेटी लागे जीवा

 https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2764237103868101&id=100008455146775&sfnsn=scwshmo

Saturday, July 10, 2021

आषाढगान

 शीर्षक- *आषाढगान*


आषाढाच्या प्रथम दिवशी

महाकवी कालिदास दिन

मेघदूतासम प्रसिद्ध काव्य

नाटकंही असती प्राचीन


वैशाखाच्या वणव्यामाजी

शुष्क, तृषार्त धरा तप्त

*येता बहरून आषाढ*  

प्राशुनी अमृत होई तृप्त


चराचरातील सृष्टीचेही

सुरु जाहले *आषाढगान*

पसरे हिरवा रंग सभोती

न्हाऊ घातले अवघे रान


मिरविती थेंब मोत्यांचे

हिर्वी पानं अंगावरती

जलद फिरती अंबरात

उतरण्यास अवनीवरती


बरसती आषाढधारा

वाट पाही चातक पक्षी

हिरव्या हिरव्या गालिच्यावर

गवतफुलांची रंगीत नक्षी


संजीवनी ठरे सकळांस

दुजे नांव आषाढाचे

बळीराजा, भुमी, वारकरी

स्वागत करू जलधारांचे


सौ. भारती महाजन रायबागकर

चेन्नई

Tuesday, July 6, 2021

काजव्यांची पालखी, स्वप्नांची पहाट

 *नक्षत्रांची पालखी निघाली*

*पहाट स्वप्नांची फुलली*


मध्यरात्रीची वेळ...संध्याकाळपासूनच विजांचा कडकडाट चालु आहे...दूरवर कुठेतरी थोडासा पाऊस पडतोय वाटतं...वीजही गेलेली...त्यामुळे सर्वत्र अंधाराचंच साम्राज्य...अन् निद्रा जागृतीच्या सीमेवर मनाचा लंबक हिंदकळतोय...भास-आभासांचा लपंडाव...स्वप्न-सत्याची शिवाशिवी...एक अनामिक हुरहुर...


पण हे काय... हा कुठला प्रकाश...मिटलेल्या डोळ्यांसमोरूनही त्याचा मंद उजेड जाणवतोय...अं हं...हा कांही लखलखणाऱ्या विजेचा प्रकाश नाही...डोळे दिपवुन टाकणारा...एक शांत...स्निग्ध अशी भावना जाणवतेय डोळ्यांना...वीजही आलेली नाही...मग काय असावं बरं... *उघड नयन देवा* ... अरे, हे...हे काय...


नभ उतरू आलं

धरा चांदणं ल्याली...


छे...छे...आकाशांतील चांदण्या तर तश्शाच आहेत...आपापल्या जागी...मग...


ओ हो...! हे तर काजवे...असंख्य...अगणित काजवे... ह्या टोकापासुन त्या टोकापर्यंत...काजवेच काजवे...काजव्यांची पलटण...? कांहीतरीच काय...ते काय सैन्य आहे लढाईला निघालेलं...मग...? काजव्यांचा मोर्चा...?बाई, बाई...काय ही कल्पनेची धाव...सरड्यासारखी कुंपणापर्यंत...काजव्यांची मिरवणुक...?बस् झाली निरर्थक उपमांची घोडदौड... 


ही तर काजव्यांची पालखी आहे पालखी...! हं...आतां हे नांव कसं छान शोभुन दिसतंय...


वारीत निघणाऱ्या पालख्या...पंढरपुरला निघालेल्या...विठ्ठलाच्या दर्शनाला... हरीनामाचा गजर करीत... समतेचा संदेश देत...मी...तू पणाचा विसर पडलेला... सर्वत्र भक्तीचाच रंग...भगवा...आणि तो रंग मिरवणारे वारकरी...शुभ्रधवल रंगात... *अवघा रंग एक झाला...*


हे काजवेही कांहीतरी संदेशच देत आहेत वाटतं...मी इवलासा असलो म्हणुन काय झालं...मी सूर्य नाही होऊ शकत... सगळ्या जगाला प्रकाश देणारा...पण मी माझ्यापुरता टिमटिमता  प्रकाश तर देऊ शकतो...आणि आमचा हा प्रकाशपुंज... यातुन बघा कसा प्रकाश निर्माण होतोय...थोडा उजेड कमी असेल पण तुम्हाला मोहुन तर टाकतोय...आमच्या एकीचं बळ आहे हे...


आणि ह्या पालखीचे भोई तरी कोण कोण आहेत...जराशी ओळख पटतेय...अरे, ही तर *आपली* *साहित्यनक्षत्रंच* आहेत सगळी...काजव्यांच्या मंद मंद प्रकाशांत सगळी कशी उठून दिसताहेत...स्वयंप्रकाशाने...


आपणही व्हावं कां त्यांत सामील...पेलवेल नं आपल्याला भोई  होणं...? हो...हे भोई कांही असे तसे नाहीत...सारस्वत आहेत ते सगळे...पण...घेतील ना ते आपल्याला त्यांच्यात... कां नाही...नक्कीच घेतील...अशी शंका सुद्धां कां यावी मनांमध्ये... आत्तांच काजव्याचा संदेश ऐकला ना... मग...?  तरीही...


*मैं अकेला था और कारवॉं बनता गया...*

असंच तर होत असतं नं...


 हो...त्या कारवॉंमध्ये सामील व्हायलाच हवं...आपल्या चालीनं...हळूहळू...पण सामील व्हायचंच...


पण मग... त्यासाठी आतां या निद्रादेवीची साथ सोडायला हवी...हो...हो...बरोबर...स्वप्नं पहाण्यासाठी तिचीच साथ हवी... पण तीं पूर्ण करण्यासाठी मात्र...उषेचेच स्वागत करायला हवे...तर आणि तरच... *स्वप्नांची पहाट फुलेल...* आणि ईप्सित साध्य करता येईल...खरं नं...?


सौ.भारती महाजन-रायबागकर

चेन्नई

Friday, June 25, 2021

आधुनिक सावित्री, तळ्यांत- मळ्यांत

    *आधुनिक सावित्री* 


      शीर्षक- *तळ्यांत मळ्यांत*


सत्यवान-सावित्रीची कथा आपण

वर्षानुवर्षे विश्वासानं ऐकतोय. आणि त्याच श्रद्धेनं दरवर्षी वटवृक्षाला फेरेही न चुकता नेमानं मारतोय.


त्या वटपर्णांच्या प्राणवायूतून तिच्या पतीला नवसंजीवन मिळाले

आणि फक्त त्या *एकाच* यमाचे आवळलेले करपाश सुटले.


 पण यमही आतां निरनिराळ्या भयंकर रूपांत सामोरा येतोय.

अपघात, घातपात, हार्टअटॅक, कॅन्सर 

ही अशी तर नित्याचीच रूपं...

पण किडनी फेल होण्यासारखे असाध्य जीवघेणे रोग, आणि आत्ताचं साध्या स्पर्शालाही महाग झाल्याने हतबल करणारं, भयंकर जीवघेणं संकट...

ही सुद्धां त्या यमाचीच आणखी कांही अक्राळविक्राळ रूपं!


शिवाय आज जिवंत वटवृक्ष सांपडतात कुठे सहजासहजी?

आणि सांपडलाच एखादा

तर...त्याच्यामुळे

आत्तांच्या या यमाचं कां...ही वाकडं होत नाही बरं!


मग स्वतःचा देह हाच एक वटवृक्ष असतो तिच्यापाशी.

आणि त्यातील तिची किडनी म्हणजे जणूं त्याचा बहि:श्चर प्राण...


पूर्वी नाही कां जादूच्या गोष्टींत राक्षसाचे प्राण दुसऱ्याच एखाद्या गोष्टीत सुरक्षित असायचे.

फरक एवढाच की तेव्हां राक्षसाचे प्राण हरण करायचे असत, आतां पती परमेश्वराचे प्राण वाचवायची पराकाष्ठा करायचीअसते. त्यासाठी वडाच्या नव्हे, दवाखान्याच्या फेऱ्या माराव्या लागतात

आणि स्वतःची किडनी कर्तव्यभावनेनं दान करावी लागते. 


कधी घरावर आर्थिक संकट येतं, पण ही सावित्री डगमगत नाही. वेळ प्रसंगी आपलं स्त्री-धन सहजतेने पुढे करते. शारीरिक कष्ट करायला तर मागे पुढे पाहतच नाही पण मानसिक आधारही देऊन घराचा भक्कम आधारस्तंभ  बनते.


पण आजची सावित्रीबाई फुल्यांची लेक आचार विचारांनी आधुनिक झालेली असली तरीही तिच्या अंतरंगात रुढी, परंपरा यांची मूळं खोल रुजली आहेत. त्यामुळे दोन्ही डगरींवर हात ठेवतांना ती संभ्रमावस्थेत असतांना दिसते. नाहीतर पर्यावरणाचं महत्त्व मनांवर बिंबवत असतांनाच कधी घरच्यांच्या दबावामुळे, कधी 'लोक काय म्हणतील' ह्या सनातन बागुलबुवामुळे तर कधी स्वतःच्याच दोलायमान अवस्थेमुळे ती 'तळ्यांत-मळ्यांत' करून निसर्गाचं नुकसान करतांना दिसली नसती. कळतंय पण वळत नाही...


कित्येकदा पती दुर्गुणांचा पुतळा असतो. पण स्त्रीने मात्र सद्गगुणांची पुतळी असण्याची अपेक्षा असते. आणि पुष्कळदा ती तशी असतेही. कारण *न स्त्रीं स्वातंत्र्यमर्हती* हे मनुवचन मनोभावे पाळणारी आपली आदर्श पुरूषप्रधान संस्कृती. यांत अशिक्षितांबरोबरच सुशिक्षित पुरुषही मागे नसतात आणि हा त्रास सहन करूनही *सात जन्म हाच पती मिळो* अशी प्रार्थना करणाऱ्या स्त्रियांतही हा भेद दिसत नाही हे विशेष.( तो मिळतो कीं नाही हा भाग अलाहिदा)


भारतीय संस्कृती  खरोखरच महान आहे. आपल्या पूर्वजांनी विचारपूर्वक सणं, व्रतवैकल्यं यांचा काळ ठरवला आहे. त्यांचं तंतोतंत पालन केलं नाही तरीही त्यातलं मर्म जाणुन घ्यावं.  आपण भारतीय देवभोळे, नाही केलं तर तो *दयाघन*  कोपेल ही आपली (अंध)श्रद्धा,  म्हणुन त्याला धार्मिकतेची जोड दिली एवढेच.


आणि हे सर्व वटपौर्णिमे पुरतंच मर्यादित न ठेवता नेहमी पर्यावरण पुरकच दृष्टिकोन ठेवुन,प्रदुषण टाळुन निसर्गाचं संवर्धन केलं पाहिजे. 


म्हणजे आपल्या पतीसाठी दीर्घायुष्य मागतांना ते निरामयच असेल आणि पुढच्या पिढीसाठीही हा निसर्गाचा ठेवा राखुन ठेवला तरच आपली व्रतवैकल्यं सार्थकी लागतील.


एकंदरीत अशा कितीतरी सावित्री जगत आहेत आज

मुक्या ओठांनी,अबोलपणे, आपल्या भरलेल्या कपाळासाठी...


सांगा, कुठल्या पुराणात नोंद होईल त्यांच्या नांवाची...

कुठला इतिहास दखल घेईल त्यांच्या त्यागाची...


आणि आणखी एक मनाला छळणारा अनुत्तरीत प्रश्न

तसाच प्रसंग आला...तर...


किती सत्यवान उभे राहतील पाठी...

आपल्या जन्म सावित्री साठी!


सौ. भारती महाजन -

रायबागकर, चेन्नई


२५-६-२१


Thursday, June 24, 2021

वसा एक, रूपं अनेक, वट सावित्रीचा वसा

 *वट सावित्रीचा वसा*


शीर्षक- *वसा एक, रूपं अनेक*


जुन्या रूढी,अर्थपूर्ण

होते त्यामागे धोरण

आरोग्याशी निगडीत

घेऊ जाणुन कारण


वड आधीच दुर्मिळ

नको फांदी तोडलेली

प्राणवायूसाठी लावु

नवी रोपं, रुजलेली


बदलत्या सावित्रीस

वसा अनेक रूपांत

कमावते पतीसह

लक्ष ठेवुन घरांत


देई हसत स्त्री-धन

येता संकट आर्थिक 

पती कसाही, मागते

त्याच्या आयुष्याची भीक


शरीराचा हिस्सा देई

जेव्हां निकड पतीला

*वट सावित्रीचा वसा*

तिने ऐसा चालविला


वसा सावित्रीस, कधी

असो सत्यवानासाठी

तेव्हां कळेल जगास

किती सावित्रीच्या पाठी!


सौ.भारती महाजन-रायबागकर, चेन्नई 

२४-६-२१